Gözümde aniden beliren siyah noktalar (uçuşan cisimler) ve ışık çakmaları görmeye başlarsam, bu ne anlama gelir ve ne yapmalıyım?

Gözünüzde aniden beliren siyah noktalar (uçuşan cisimler) ve özellikle de ışık çakmaları fark etmeniz, göz sağlığınız açısından önemli bir belirtidir ve gecikmeden bir göz doktoruna başvurmanızı gerektiren acil bir durumun habercisi olabilir. Bu belirtiler genellikle vitreus (göz içi jeli) ile ilgili sorunları işaret eder.

Vitreus ve Uçuşan Cisimler (Floaterlar) Nedir?

Gözümüzün içini dolduran, jel kıvamında saydam bir madde olan vitreus, yaşla birlikte veya bazı durumlarda daha erken dönemde sıvılaşmaya ve büzüşmeye başlar. Bu büzüşme sırasında vitreus, retinanın (ağ tabakanın) yüzeyinden ayrılabilir. Bu duruma arka vitreus dekolmanı (AVD) denir. AVD genellikle normal bir yaşlanma sürecidir ve çoğu zaman zararsızdır. Vitreusun içindeki topaklar veya lifler, retinanın üzerine düşen gölgeler olarak algılanır ve bunlar uçuşan cisimler (floaterlar) olarak görülür.

Işık Çakmaları Neden Olur?

Vitreus retinanın yüzeyinden ayrılırken, bazı noktalarda retinaya hafifçe çekinti yapabilir. Retina, ışığa duyarlı bir doku olduğu için bu çekintiler, beynimiz tarafından ışık çakmaları veya şimşekler olarak algılanır. Bu çakmalar, genellikle karanlık bir ortamda veya gözler kapalıyken daha belirgin olabilir.

Ne Zaman Endişelenmeliyiz?

AVD çoğu zaman zararsız olsa da, vitreusun retinadan ayrıldığı sırada, retinanın üzerinde bir yırtık veya delik oluşmasına neden olabilir. Hatta daha nadiren, retina tamamen yerinden ayrılabilir; bu duruma retina dekolmanı denir. Retina yırtığı veya dekolmanı, tedavi edilmediği takdirde kalıcı görme kaybına yol açabilecek çok ciddi durumlardır.

Aşağıdaki durumlarda derhal bir göz doktoruna başvurmalısınız:

• Aniden artan ve çok sayıda yeni uçuşan cisimler görmeye başlamak.
• Yeni başlayan veya şiddeti artan ışık çakmaları.
• Görüş alanınızın bir bölümünde perde veya gölge gibi bir karartı oluşması (periferik görme kaybı).
• Merkezi görmede ani ve açıklanamayan bir azalma.

Ne Yapmalısınız?

Yukarıdaki belirtilerden herhangi birini yaşıyorsanız, kesinlikle beklememeli ve mümkün olan en kısa sürede (tercihen aynı gün içinde) bir göz doktoruna muayene olmalısınız.

Göz doktorunuz, göz bebeklerinizi damlalarla genişleterek retinanızı detaylı bir şekilde muayene edecektir. Bu muayene, retinanızda herhangi bir yırtık, delik veya dekolman olup olmadığını belirlemek için hayati öneme sahiptir.

Tedavi Seçenekleri:

• Retina Yırtığı: Erken teşhis edilen retina yırtıkları genellikle lazer fotokoagülasyon veya kriyoterapi (dondurma) ile kolayca tedavi edilebilir. Bu tedaviler, yırtığın ilerleyerek retina dekolmanına dönüşmesini engeller.
• Retina Dekolmanı: Retina dekolmanı oluşmuşsa, cerrahi müdahale (vitrektomi, skleral buckling gibi) gereklidir. Cerrahi, retinanın tekrar yerine yapışmasını sağlamayı ve görmeyi mümkün olduğunca restore etmeyi amaçlar. Ameliyatın başarısı ve görme prognozu, dekolmanın büyüklüğüne, süresine ve merkezi görmeyi etkileyip etkilemediğine bağlıdır.

Unutmayın ki, vitreusun yaşlanma belirtileri olan uçuşan cisimler ve ışık çakmaları çoğu zaman zararsız olsa da, retina sağlığı açısından potansiyel ciddi bir durumu işaret edebileceği için her zaman ciddiye alınmalı ve bir uzman tarafından değerlendirilmelidir. Erken müdahale, kalıcı görme kaybını önlemede anahtardır.