Kendime iyi davranmak, kendime bir şeyler almak veya kendimi şımartmak bana çok zor geliyor çoğu zaman. Sanki bunu hak etmiyormuşum gibi hissediyorum. Neden böyle oluyor, bu duygu normal mi?

Bu hissi yaşamanız hiç de anormal değil, aslında pek çok kişinin zaman zaman deneyimlediği bir durumla karşı karşıyasınız. Kendine iyi davranmakta zorlanmak, kendine değer vermekte veya kendi ihtiyaçlarını önceliklendirmekte güçlük çekmek; "bunu hak etmiyorum" düşüncesiyle birleştiğinde derinlemesine incelenmesi gereken önemli bir psikolojik meseledir.

Peki, bu durumun altında neler yatıyor olabilir? Birkaç ana başlıkta inceleyebiliriz:

• Çocukluk Deneyimleri ve Öğrenilmiş Davranışlar: Genellikle kendimize biçtiğimiz değerin temelleri çocuklukta atılır. Eğer sürekli eleştirildiyseniz, koşullu sevgi gördüyseniz (ancak başarılı olduğunuzda veya başkalarının beklentilerini karşıladığınızda sevildiyseniz), ya da fedakarlığın aşırı yüceltildiği bir ortamda büyüdüyseniz, bilinçaltınızda "benim ihtiyaçlarım ikincil", "ancak başkaları için bir şeyler yaparsam değerliyim" gibi inançlar gelişmiş olabilir.
• Düşük Benlik Saygısı ve Değersizlik Hisleri: Temelde yatan düşük benlik saygısı, kendinize karşı nazik olmanızı engeller. Kendinizi yeterince değerli görmediğinizde, kendinize bir iyilik yapmayı veya kendinizi şımartmayı "gereksiz" veya "hak edilmemiş" bulabilirsiniz. Bu, bir döngü haline gelebilir: değersiz hissettikçe kendinize kötü davranır, kötü davrandıkça değersizlik hissiniz pekişir.
• Suçluluk ve Utanç Duyguları: Özellikle çevrenizde zor durumda olan insanlar varken veya genel olarak dünyada acı varken, kendinize iyi davranmak bazı kişilerde suçluluk yaratabilir. "Ben iyi yaşarken nasıl keyif alabilirim?" düşüncesi sizi engeller. Utanç ise, kendi ihtiyaçlarınızı dile getirmenin veya kendi zevkinizin peşinden gitmenin "egoistçe" olduğu düşüncesinden kaynaklanabilir.
• Mükemmeliyetçilik ve Yüksek Standartlar: Bazı kişiler sadece "mükemmel" olduklarında veya çok büyük başarılar elde ettiklerinde kendilerine iyi davranmayı hak ettiklerini düşünürler. Bu sürekli ulaşılması zor beklentiler, kendinize karşı nazik olma kapılarını kapatır.
• Başkalarına Karşı Sorumluluk Hissi: Kendine iyi bakmayı bencillikle karıştırmak da sık görülen bir durumdur. Özellikle kadınlarda, "önce aile, önce başkaları" gibi toplumsal roller nedeniyle kendi ihtiyaçlarını göz ardı etme eğilimi daha belirgin olabilir.

Unutmayın ki kendinize iyi davranmak, bencillik değil, bir gerekliliktir. Tükenmiş bir bardaktan başkasına su veremezsiniz. Kendi enerjinizi, ruh halinizi ve sağlığınızı korumak, hem sizin için hem de çevrenizdeki insanlar için önemlidir. Bu, kendinizi şarj etme ve daha iyi bir versiyonunuz olma yoludur.

Bu döngüyü kırmak için küçük adımlarla başlayabilirsiniz. Örneğin, kendinize her gün 10 dakikalık bir "iyilik" zamanı ayırın: belki sessizce bir kahve içmek, sevdiğiniz bir müziği dinlemek veya kısa bir yürüyüş yapmak. Kendinize "neden bunu hak etmeyeyim?" diye sorun ve olumsuz düşüncelerinizi sorgulayın. Kendinize bir arkadaşınıza davranır gibi şefkatle yaklaşmaya çalışın.

Eğer bu hisler yaşam kalitenizi ciddi anlamda etkiliyorsa veya uzun süredir devam ediyorsa, bir ruh sağlığı uzmanından destek almaktan çekinmeyin. Bu konuyu derinlemesine incelemek ve altta yatan nedenleri anlamak, size çok yardımcı olacaktır.