Merhaba doktor bey, ben gün içinde hep ekranlara bakıyorum, bilgisayar, telefon... Gözlerimde kuruluk ve yorgunluk hissi çok oluyor. Ama düşünüyorum da, ekran dışında fark etmeden gözlerimize en çok neyle zarar veriyoruz acaba? Bir de bunlardan nasıl korunabiliriz, çok merak ediyorum.

Merhaba, çok doğru ve önemli bir noktaya parmak bastınız! Ekran kullanımı elbette çağımızın en büyük göz yorgunluğu kaynaklarından biri ama inanın, göz sağlığımızı tehdit eden ve farkında bile olmadığımız birçok başka faktör var. Bir doktor olarak size samimiyetle söyleyebilirim ki, günlük alışkanlıklarımız gözlerimiz için bazen sessiz birer düşman olabiliyor.

Gözlerimize Farkında Olmadan En Çok Ne Zarar Veriyor?

• UV Işınları: Güneşin ultraviyole (UV) ışınları, bulutlu havalarda bile gözlerimize ulaşır. Güneş gözlüğü takmama alışkanlığı katarakt, makula dejenerasyonu ve hatta göz çevresi kanseri riskini artırır. Bu, yaz kış demeden dikkat etmemiz gereken bir konu.
• Kuru Göz Sendromu (Ekran Dışı Nedenler): Klimalı ortamlar, sigara dumanı, rüzgar, bazı ilaçlar ve hatta yetersiz su tüketimi, ekranla ilgisi olmayan kuru göz sorunlarına yol açabilir. Gözlerimizin nem dengesi, genel sağlığımızla çok bağlantılıdır.
• Yetersiz Uyku: Gözlerimiz de vücudumuzun diğer tüm organları gibi dinlenmeye ihtiyaç duyar. Yetersiz uyku gözlerde kızarıklık, şişlik, kuruluk ve yorgunluğa neden olur. Uzun vadede göz sağlığını olumsuz etkiler.
• Göz Ovuşturma: Kaşıntı veya yorgunluk hissiyle gözlerimizi sık sık ovuşturmak, aslında göz yüzeyine zarar verebilir, enfeksiyon riskini artırabilir ve korneada deformasyonlara yol açabilir (keratokonus). Bu masum görünen alışkanlık aslında oldukça tehlikeli olabilir.
• Yanlış Makyaj ve Hijyen: Özellikle kadınlar için, süresi geçmiş makyaj ürünleri kullanmak, makyajı temizlemeden uyumak veya başkalarının makyaj malzemelerini paylaşmak göz enfeksiyonlarına, alerjilere ve kirpik dibi iltihaplarına (blefarit) davetiye çıkarır.
• Yetersiz Beslenme ve Su Tüketimi: A, C, E vitaminleri, çinko ve omega-3 yağ asitleri gibi besinler göz sağlığı için hayati öneme sahiptir. İşlenmiş gıdalardan zengin, vitamin ve minerallerden fakir bir diyet ve yetersiz su tüketimi, göz kuruluğuna ve genel göz sağlığı sorunlarına yol açabilir.
• Düşük Işıklı Ortamlarda Okuma/Çalışma: Gözleri sürekli zorlamak, miyopluğun ilerlemesine veya göz yorgunluğuna yol açabilir. Bu durum, gözlerimizi gereksiz yere strese sokar.

Peki, Bu Görünmez Tehditlerden Nasıl Korunabiliriz?

Korunma yolları aslında günlük hayatımıza kolayca entegre edebileceğimiz basit ama etkili adımlardan oluşuyor:

• Kaliteli Güneş Gözlüğü Takın: Sadece yazın değil, yılın her mevsimi dışarı çıkarken %100 UV korumalı güneş gözlükleri kullanmayı alışkanlık haline getirin. Bu, gözlerinizi çok ciddi zararlardan korur.
• Gözlerinizi Sık Sık Dinlendirin: Ekran başında olmasanız bile, yoğun okuma veya odaklanma gerektiren işlerde 20-20-20 kuralını uygulayın: Her 20 dakikada bir, 20 saniye boyunca 20 metre (veya uzağa) bakın. Ayrıca bilinçli olarak daha sık göz kırpmaya çalışın.
• Yeterli ve Kaliteli Uyku Alın: Yetişkinler için günde 7-9 saat uyku, gözlerinizin kendini yenilemesi ve dinlenmesi için şarttır.
• Gözlerinizi Ovuşturmaktan Kaçının: Gözlerinizde kaşıntı veya rahatsızlık varsa, nazikçe temiz bir bezle silin veya suni gözyaşı damlaları kullanın. Asla sertçe ovuşturmayın.
• Makyaj Hijyenine Özen Gösterin: Makyajınızı her gece temizleyin, süresi dolmuş ürünleri atın ve kişisel makyaj malzemelerinizi başkalarıyla paylaşmayın.
• Dengeli Beslenin ve Bol Su İçin: Havuç, ıspanak, portakal gibi A, C, E vitaminleri ve antioksidanlardan zengin gıdaları sofranızdan eksik etmeyin. Somon gibi omega-3 zengini besinleri de unutmayın. Gün içinde bol su tüketmek, göz kuruluğunun önüne geçmek için çok önemlidir.
• Uygun Aydınlatma Kullanın: Okurken veya çalışırken ortam ışığının yeterli ve gözü yormayacak şekilde ayarlandığından emin olun. Direkt parlamadan kaçının.
• Düzenli Göz Muayenesi Yaptırın: Herhangi bir şikayetiniz olmasa bile, göz sağlığınızın genel bir kontrolü için düzenli olarak göz doktoruna gitmek, olası sorunları erken teşhis etmek açısından hayati öneme sahiptir.

Gördüğünüz gibi, göz sağlığımız parça parça edindiğimiz alışkanlıkların bir bütünü. Küçük ama tutarlı değişiklikler yaparak gözlerinizi uzun yıllar boyunca sağlıklı tutabilirsiniz. Unutmayın, gözleriniz dünyaya açılan pencerelerinizdir, onlara iyi bakın!