Doktor Bey/Hanım, korkunç bir senaryo var aklımda: Şehir dışında, telefonun bile çekmediği bir yerde ciddi bir kaza oldu. Ambulans gelene kadar o kişi için ne yapabilirim? Hiçbir şey yapmadan beklemek mi gerekir, yoksa bizim elimizden gelen bir şeyler var mı onu hayatta tutmak için?

Merhaba, bu sorunuz çok haklı ve maalesef hayatın acı gerçeklerinden biri. Böyle bir senaryo, hepimizin korkulu rüyası olabilir. Öncelikle şunu bilmenizi isterim: O anki panik ve çaresizlik hissi anlaşılabilir olsa da, doğru bilgilerle donanmış olmak ve sakin kalmaya çalışmak, hem sizin hem de yaralı için hayati önem taşır. "Hiçbir şey yapmadan beklemek" diye bir seçenek yok, her zaman yapabileceğiniz bir şeyler vardır.

İşte o kritik anlarda ambulans gelene kadar atmanız gereken adımlar:

1. Kendi Güvenliğinizi ve Ortam Güvenliğini Sağlayın

• Kazanın olduğu yerin güvenliğinden emin olun. Trafik varsa, diğer sürücüleri uyarın. Yangın, patlama riski gibi durumlar varsa kendinizi ve yaralıyı güvenli bir mesafeye taşıyın (eğer hareket ettirilmesi güvenliyse ve başka bir tehlike yoksa).
• Unutmayın, yardım edebilmeniz için önce sizin güvende olmanız gerekir.

2. Yardım Çağırın (Alternatif Yollar)

• Telefon çekmiyorsa, çevrede başka insanlar, geçen bir araç veya en yakın yerleşim yerine (köy, tesis vb.) ulaşabilecek birini göndererek yardım çağırma şansınızı zorlayın. Aracınızda telsiz veya uydu telefonu gibi bir imkan varsa kullanın.
• Yardım çağırmak her zaman birinci önceliktir.

3. Yaralının Bilinç Durumunu Kontrol Edin

• Omuzlarına hafifçe dokunarak veya seslenerek "İyi misiniz?" diye sorun.
• Yanıt vermiyorsa bilinci kapalı demektir.

4. Hava Yolunu Açın ve Solunumu Kontrol Edin

• Eğer bilinç kapalıysa, bir elinizi alnına, diğer elinizin iki parmağını çenesinin altına koyarak başını hafifçe geriye doğru itin (baş-çene pozisyonu). Bu, dilin geriye kaçmasını engelleyerek hava yolunu açar.
• Yüzünüze yakınlaşarak 10 saniye boyunca "Bak-Dinle-Hisset" yöntemiyle solunumunu kontrol edin (göğüs hareketleri, nefes sesi, yanakta his).
• Eğer solunum yoksa ve ilk yardım eğitimi aldıysanız temel yaşam desteğine başlayın (kalp masajı ve suni solunum).

5. Şiddetli Kanama Kontrolü

• Eğer açıkta, şiddetli bir kanama görüyorsanız, temiz bir bez (varsa steril gazlı bez, yoksa tişört, eşarp gibi temiz herhangi bir kumaş) ile doğrudan yaranın üzerine sıkıca baskı uygulayın.
• Baskıyı bırakmayın ve üzerine sargı uygulayabiliyorsanız sabitleyin.

6. Şok Pozisyonu ve Vücut Isısını Koruma

• Yaralıyı sırt üstü yatırın. Ayaklarını 30 cm kadar yukarı kaldırarak destekleyin (bir battaniye rulosu, çanta, yelek vb. ile). Bu, kanın hayati organlara gitmesine yardımcı olur.
• Üzerini bir battaniye, ceket veya bulabildiğiniz herhangi bir şeyle örterek vücut ısısını koruyun. Hipotermi (vücut ısısının düşmesi) şoku ağırlaştırır.

7. Yaralıyı Hareket Ettirmeyin (Mümkünse)

• Omurilik yaralanması şüphesi varsa (düşme, trafik kazası gibi durumlarda yüksek ihtimaldir), yaralıyı kesinlikle hareket ettirmeyin. Sadece hayati tehlike (yangın, patlama, uçurumdan düşme riski gibi) varsa ve başka çare yoksa çok dikkatli bir şekilde, mümkünse birden fazla kişiyle ve düz bir zeminde taşıyın.

8. Sürekli Gözlem ve Psikolojik Destek

• Ambulans gelene kadar yaralının bilinç durumunu, solunumunu ve kanamasını düzenli olarak kontrol etmeye devam edin.
• Eğer bilinci açıksa, onunla konuşun, sakinleştirici sözler söyleyin, adını sorun, güvende olduğunu hissettirin. Yalnız olmadığını bilmek ona güç verecektir.

Bu adımlar, profesyonel yardım gelene kadar yaralının hayatta kalma şansını önemli ölçüde artıracaktır. En önemlisi, paniklememek, elinizden gelenin en iyisini yapmak ve asla umudunuzu kaybetmemektir. İlk yardım eğitimi almak, bu gibi durumlarda ne kadar değerli bir beceri olduğunu bir kez daha kanıtlar. Umarım böyle bir durumla hiç karşılaşmazsınız, ama karşılaşırsanız da hazırlıklı olursunuz.