Doktor Bey/Hanım, benim çocuğum son zamanlarda okulda ya da arkadaşlarıyla bazı sorunlar yaşıyor. Bazen içine kapanık oluyor, bazen öfkeli. Ben şimdi bu durumu 'çocukluk hali, büyüyor' diye geçiştireyim mi, yoksa daha ciddi bir ruhsal destek aramalı mıyım? Nereden bileceğim farkı?

Sevgili ebeveyn, öncelikle bu soruyu sormanız bile ne kadar duyarlı ve ilgili bir anne/baba olduğunuzu gösteriyor. Çocuklarımızın gelişim sürecinde bazı zorluklar yaşaması, arkadaşlık ilişkilerinde inişler çıkışlar olması çok doğal. Ancak sizin de haklı olarak endişelendiğiniz gibi, bazen bu durumlar sadece 'büyüme sancısı' olmaktan öte, daha derin bir destek ihtiyacına işaret edebilir. Bu ince çizgiyi nasıl ayırt edebileceğinizi sizinle paylaşmak isterim:

• Değişimin Süresi ve Şiddeti: Çocuğunuzdaki davranış veya duygu durum değişikliği ne kadar zamandır devam ediyor? Birkaç gün süren kısa bir mutsuzluk hali mi, yoksa haftalarca süren kalıcı bir durum mu? Eğer bu değişim iki haftadan uzun sürüyorsa ve günlük yaşamını ciddi şekilde etkiliyorsa dikkatli olmak gerekir.
• Fonksiyonellikteki Bozulma: Çocuğunuzun okul başarısında belirgin bir düşüş var mı? Eskiden severek gittiği okula gitmekte zorlanıyor mu? Arkadaşlarıyla oynamayı reddediyor mu? Uyku düzeni bozuldu mu? İştahında belirgin bir artış ya da azalma var mı? Eğer bu temel işlevlerinde gözle görülür bir aksama varsa, bu bir işaret olabilir.
• Duygu Durumundaki Değişimler: Sürekli mutsuzluk, kaygı, korkular, aşırı öfke patlamaları, ağlama nöbetleri veya tam tersi, hiçbir şeye tepki vermeyen donuk bir hal... Özellikle eskiden neşeli olan bir çocuğun uzun süre keyifsiz olması önemli.
• İçe Kapanma ve İletişimsizlik: Normalde sizinle rahat iletişim kuran bir çocuğun aniden içine kapanması, konuşmaktan kaçınması, sır saklamaya başlaması dikkat çekicidir. Kendi iç dünyasına çekilip sorunlarını sizinle paylaşmaktan imtina etmesi bir alarm olabilir.
• Fiziksel Belirtiler: Açıklanamayan karın ağrıları, baş ağrıları, mide bulantısı gibi fiziksel şikayetler, özellikle stresli durumlarda ortaya çıkıyorsa, ruhsal bir sıkıntının bedensel yansıması olabilir.
• İlgi Kaybı: Eskiden keyif aldığı aktivitelere, hobilerine karşı ilgisizlik veya motivasyon kaybı da göz ardı edilmemelidir.
• Yaşına Uygun Olmayan Davranışlar: Tuvalet eğitimi almış bir çocuğun tekrar altını ıslatmaya başlaması, parmak emme gibi daha küçük yaşlara özgü davranışlara geri dönmesi (regresyon) stres belirtisi olabilir.

Unutmayın ki her çocuk kendine özgüdür ve tepkileri farklılık gösterebilir. Önemli olan sizin ebeveyn sezgilerinize güvenmeniz ve çocuğunuzdaki 'normallik' çizgisindeki belirgin sapmaları fark edebilmenizdir. Eğer bu belirtilerden bir veya birkaçı kalıcı hale geldiyse, şiddeti artıyorsa ve çocuğunuzun günlük yaşam kalitesini olumsuz etkiliyorsa, bir çocuk ve ergen psikiyatrisi uzmanından veya bir çocuk psikoloğundan destek almaktan çekinmeyin. Erken müdahale, çocuklarımızın ruhsal sağlığı için hayati önem taşır. Bu bir zayıflık değil, aksine çocuğunuza gösterdiğiniz en büyük sevgi ve özen işaretidir.